AYIPLI MAL VE HİZMETLERLE KARŞILASTIĞIMIZDA  NELER YAPABİLECEĞİMİZİ BİLİYOR MUSUNUZ?
Öncelikle ayıplı mal ve hizmetlerin ne olduğunu bilmemiz gerekir. Tüketicinin Korunması Hakkında Yasa’nın 4.maddesine göre; Ayıplı mal, kısaca özürlü, kusurlu maldır. İşlevini yerine tam olarak getirmeyen, tüketicinin ondan beklediği yararı sağlamayan maldır. Standardına, teknik kıstaslarına aykırı maldır. Örneğin; iyi soğutmayan bir buzdolabı, ses ve görüntüsünde sorun olan televizyon, konuşmakta zorlandığımız ya da konuştuğumuz kişinin sesini duyurmayan bir cep telefonu, sökük – yırtık kumaş hatası olan bir elbise, çatlak-kırık ya da kısa bir sürede deformasyona uğrayan mobilya gibi. Ayıplı hizmetlere örnek; Bankaların haksız yere ve mevcut yargı kararlarına aykırı olarak tüketicilerden aldıkları yıllık kart ücreti, hesap işletim ücreti, çeşitli komisyonlar; GSM şirketlerinin haksız, aldatıcı yanıltıcı kampanyaları ; düşük ve yüksek voltajla evlerimizdeki cihazlarımızın bozulmasına neden olan ya da yaşam kalitemizin düşmesine neden elektrik hizmeti gibi.

Ayıp Çeşitleri

1- Açık Ayıp: Satın aldığımız mal ve hizmetlerde hemen ya da başlangıçta farkına varabileceğimiz ve görebileceğimiz ayıp çeşitleridir. Yırtık, sökük, kırık, çıkık, kumaş hatası, cihazların çalışmaması ya da işlevlerini yerine getirmemesi gibi.

2- Gizli Ayıp: Satın aldığımız mal ve hizmetlerde belli bir süre sonra ortaya çıkan ayıplardır ( kusurlar, özürler). Ancak, gizli ayıbın nedeni tüketicinin kullanım hatasından ya da yanlış kullanımından kaynaklanmayacak.

3- Hileli Ayıp: Malın ya da hizmetin kusuru, ayıbı tüketiciden bilerek saklanıyorsa ya da bilerek ayıplı ( kusurlu, özürlü) mal ve hizmet üretip tüketicilere satılıyorsa bu mal ve hizmetler hileli mal ve hizmetlerdir.

Ayıplı mal ve hizmetlerdeki Haklarımız

1- Ayıplı malın firmaya iade edilerek bedelini isteme hakkımız. Ayıplı hizmetin bedelini isteme hakkımız.

2- Ayıplı malın ayıpsız olan bir yenisiyle değiştirilmesini isteme hakkımız. Ayıplı hizmetin ayıpsız hizmetle yeniden görülmesini isteme hakkımız.

3- Ayıplı mal veya ayıplı hizmete ödediğimiz bedelden indirim isteme hakkımız.

4- Ayıplı malın ücretsiz onarımını isteme hakkımız.

Ayıplı mal ve hizmetlerde Hak arama süreleri:
Taşınabilir mallar ile hizmetler için;

1- Açık ayıplarda 30 gün

2- Gizli ayıplarda 2 yıl

3- Hileli ayıplarda hilenin ne zaman farkına varılırsa

Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için 5 yıl

Ayıplı mal ve hizmetlerde sorumlular:
Ayıplı mal ve hizmetler nedeniyle satıcı, imalatçı-üretici, bayi, acente, ithalatçı ile tüketiciye o mal ve hizmet nedeniyle kredi veren bankalar ya da kredi kuruluşları tüketicilere karşı müteselsilen ( zincirleme) sorumludurlar.

Tüketiciler ayıplı mal ve hizmetler nedeniyle hak arama süresi içerisinde, öncelikle satıcıya başvuruda bulunarak haklarından ( 4 haktan) birisini talep edebilir. Satıcı, tüketicinin isteğini yerine getirmek zorundadır. Eğer, satıcı tüketicinin isteğini yerine getirmek istemiyorsa ya da zorluk ve engel çıkarıyorsa, tüketicinin hiç tartışmasına gerek yoktur. Yasal hakları için ilgili ve görevli yerlere başvuruda bulunulmalıdır.

Nerelere başvurabiliriz
Tüketici, satıcı firmadan olumsuz cevap alması durumunda belirlenen hak arama süresi içerisinde Tüketici Hareketi Derneğine, başvuruda bulunarak ya da Derneği arayarak yardım isteyebilir. Bununla birlikte, her kaymakamlıkta ve her ticaret il müdürlüğünde tüketici sorunları hakem heyeti bulunmaktadır. Tüketiciler, haklarını arayabilmek için ya ikamet ettikleri ya da malı satın aldıkları yerdeki hakem heyetine başvuruda bulunabilir. Tercih Tüketicinindir.

Ayıplı mal ve hizmetin neden olduğu zararlar

Ayıplı mal veya ayıplı hizmetin neden olduğu ölüm, yaralanma veya kullanımdaki diğer mallarda oluşan zarardan dolayı tüketiciler malın imalatçısı ve üreticisi ile hizmetin sağlayıcısından tazminat isteme hakkına sahiptirler.

Ayıplı mal ve hizmetin neden olduğu her türlü zararlardan dolayı tüketicilerin yapacağı talepler ise mal ve hizmetin satın alındığı tarihten itibaren üç yıllık süreye tabidir.

Özürlü ve güvenli olmayan mallar

Satışa sunulacak mallar özürlü ise, o malın üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyacağı şekilde “özürlüdür” ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Eğer, özürlü ( ayıplı mallar) mağazanın bilinen bir katında, reyonunda sergileniyorsa “özürlüdür” etiketinin konulması zorunluluğu yoktur.

Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde gösterilir. Özürlü ( ayıplı) malı bilerek satın alan tüketiciler ayıplı mallar nedeniyle belirlenen haklardan yararlanamazlar. Güvenli olmayan mallar, tüketicilere “özürlüdür” etiketiyle dahi satılamazlar ve pazara sürülemezler.

TÜKETİCİLERE UYARI VE ÖNERİLER

Ayıplı mal ya da hizmetlerde haklarımızı arayabilmek için mutlaka satın aldığımız mal ve hizmete ait fiş, fatura bulunması gerekmektedir.

Bir bankadan tüketici kredisi çekmişsek, taksitli ve kampanyalı satışlardan mal ve hizmet satın almışsak bir devre tatile katılmışsak, bu gibi durumlarda mutlaka Tüketicinin Korunması Hakkında Yasa’ya uygun şekilde düzenlenmesi gereken sözleşmenin bir örneğini almalıyız.

Bununla birlikte, kendimiz herhangi bir firmaya özel olarak bir mal ve hizmet siparişi vermişsek, bu durumda da daha sonra çıkabilecek sorunlarda kanıt olarak gösterebilmek için bir sözleşme yapılmasını istemeliyiz.

Garanti kapsamına giren bir elektrikli, elektronik mal satın alıyorsak, imalatçı ve ithalatçı firmalar tarafından düzenlenmesi zorunlu olan mala ait garanti belgesi ile birlikte Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzunu istemeliyiz.

Satın alacağımız mal ve hizmetlere ait fatura ya da fişi mal ve hizmetin ayıplı çıkması durumunda, hem yasal haklarımızı kullanabilmek hem de firmaların vergi kaçırmaması için bilinçli bir tüketici ve yurttaş olarak istemeliyiz. Satın alacağımız malın, çok zorunlu olmadıkça ülkemizde üretilen yerli malı olmasına dikkat etmeliyiz.

Sağlıklı ve sorunsuz günler dileğiyle..